|
Parool
06-11-1999
De magie van nep-papier
PHILIP BUETERS
Een droom is het voorlopig nog, maar hij komt langzaam maar zeker dichterbij. Lekker op je gemak internetten, de elektronische krant lezen of je e-mail doornemen, niet met zo'n lompe doos van een e-book, maar zwart op wit, met elektronische inkt op net echt papier.
De eerste vellen met elektronische inkt waren vorig jaar al te zien. In de sportafdeling van een JCPenney-winkel in Marlborough, Massachusetts, hing het eerste vel - drie millimeter dik, 1,80 bij 1,20 meter - in de etalage.
Het gaf het winkelpubliek informatie over de laatste aanbiedingen en prijzen, en zou in de toekomst nog wat reclame kunnen bevatten ook. Via een ingebouwde draadloos modem werd de tekst via internet ververst, en het stroomverbruik was nog minder dan van één peertje, een uitkomst dus voor de middenstand. Begin volgend jaar zullen dergelijke borden al vrij te koop zijn.
De Amerikanen hebben grote plannen met dit scherm: stel je voor, je loopt op Times Square en een gigantische dame op een billboard van zeven verdiepingen hoog wenkt je toe, en wijst op de winkel waar je naar binenn moet gaan.
Dat worden de eerste commerciële toepassingen van het E--paper, ontwikkeld in het Medialab van het befaamde Massachusetts Institute of Technology, en rijp gemaakt voor de markt door het speciaal voor dit doel opgerichte bedrijf E Ink.
Het E-paper is pure magie. Het bevat miljoenen kleine capsules gevuld met lichte en donkere kleurstof, die van kleur verandert als er een elektrische lading doorheen wordt gejaagd. Het vervaardigen van het neppapier lijkt een beetje op drukken, het materiaal is goedkoop en de afmetingen worden slechts beperkt door de printer waar het uit rolt. Zeker als de vellen in massaproductie komen, hoeven ze per stuk bijna niets te kosten. En nog mooier: de stroom kan eraf als er eenmaal iets opstaat, terwijl LCD constant onder stroom moet staan. Weg dus met die lompe en zware accu's: er zijn al prototypes die aan een knoopbatterijtje genoeg hebben.
De elektronische inkt gaat de strijd aanbinden met LCD-displays en zal uiteindelijk leiden tot dunne, buigzame boeken, tijdschriften en kranten die draadloos worden ververst. In de nabije toekomst kan het in ieder geval leiden tot goedkopere draagbare computers en andere handzame apparaten met een zeer contrastrijk scherm. LCD-schermen zijn tegenwoordig ook wel helder zichtbaar, maar niet onder elke hoek. Bovendien zijn het stroomvreters.
Elektronische inkt en papier: een mooie uitvinding, maar het moet natuurlijk ook worden aangestuurd, gevoed en ververst. Daarvoor sloot E Ink vorige maand een pact met Lucent. E Inkt zorgt voor de displays, en Lucent heeft weer transistoren van flexibel plastic in de la liggen, die op het papier gedrukt kunnen worden.
Die combinatie van slimmigheidjes belooft binnen een half jaar een hele nieuwe lichting schermen en schermpjes voor gsm-telefoons, palmtopcomputers en wat al niet. Over drie tot vijf jaar beloven de twee dat ze een elektronische krant klaarhebben die je kunt oprollen om hem overal te lezen.
Lucent en E Ink denken zelfs alweer wat straten verder. Ze willen de wereld verblijden met displays die zijn ingebouwd in kleding, in schoenen, die op blikjes zijn geplakt zelfs en op koffiekopjes. Wij zouden al blij zijn met wat minder kranten op de mat.
Parool Datum: 27-10-1998
Wachten op elektronisch papier
HANS HOEKSTRA
Een van de redenen waarom het papierloze kantoor er nooit is gekomen is de moeilijke leesbaarheid van teksten op een scherm. Lange teksten lezen op een pc-scherm is zeer vermoeiend, je krijgt er gewoon koppijn van. Mensen printen zelfs hun e-mailtjes uit, waardoor we nog tot in lengte van dagen zullen waden in een zee van papier.
Over de eigenaardigheden en eigenzinnigheden van
beeldschermtypografie - eigenlijk niets anders dan een aanhoudend elektronenbombardement - verscheen onlangs een bundel artikelen bij drukkerij en uitgeversbedrijf Lecturis. Het nummer over
beeldschermtypografie, samengesteld door Frans van Mourik, is de 25ste uitgave in een serie waarmee de Eindhovense drukker in 1974 begon.
Beeldschermontwerpers hebben meer mogelijkheden dan bij een boek - ze kunnen bijvoorbeeld gebruik maken van beweging - maar zien zich ook geconfronteerd met problemen waarvan een vormgever van een boek of een blad geen last heeft. Wie in een boek een bepaalde lettergrootte gebruikt, weet dat die lettergrootte ook de gebruiker onder ogen zal komen. Boeken worden niet in verschillende maten geleverd (op die van de Grote Letter boeken na), wat bij schermen wel het geval is waardoor de weergave afhankelijk is van de schermgrootte en de resolutie.
Schermteksten, ook bij de televisie, hebben een grote ontwikkeling doorgemaakt. Vergelijk maar eens het bordje met de tekst 'storing' dat de NPS vroeger gebruikte met de beeldschermtypografie van Veronica waarin teksten voorbijflitsen. Al in de jaren vijftig werd bij speelfilms volop geëxperimenteerd met titels, zoals de titelfilms in Psycho en in North by NorthWest. Ook videoclips, bijvoorbeeld de clip voor de Prince-song Sign o'the times, hebben de beeldschermtypografie altijd omarmd.
Vergeleken daarmee is de ondertiteling een bastion van behoudzucht, want blijkbaar is iedereen zeer tevreden over de schreefloze Helvetica bold condensed die al jaren wordt gebruikt. Toch zijn er regionale verschillen. De BBC zet een vlak achter de tekst, waar het NOB voor een contour om de letter kiest. De ondertitels uit een film van anderhalf uur hebben overigens een omvang vergelijkbaar met vijftig pagina's uit een pocketboek.
De Eindhovense openbare bibliotheek heeft sinds de verhuizing naar de voormalige Philips-fabriek De Witte Dame een associatief zoeksysteem, ontworpen door het Nederlandse bureau DC3. Als je een trefwoord intikt, komt dat woord in het midden van het scherm te staan omgeven door andere woorden die te associëren zijn met het centrale trefwoord. Hoe verder een woord verwijderd is van het trefwoord, hoe vager de relatie. Het systeem werkt prima, al zijn er nogal eens wat storingen en blijft het lezen van een tekst op een scherm bij fel zonlicht een moeilijke opgave. Ook het lezen van een boek in de felle zon is lastig, maar een boek neem je zo mee naar een schaduwrijk plekje, iets wat je met de meeste computers niet zo makkelijk doet. Maar ook daar wordt aan gewerkt. De Britse firma Acorn heeft al de Newspad ontwikkeld, een leesapparaat dat net zo draagbaar is als een boek. Nadeel is dat de schermkwaliteit dezelfde is gebleven. Revolutionairder klinkt de in het blad besproken vinding van het Medialab van het Massachusets Institute of Technology. Daar wordt de laatste hand gelegd aan 'E-paper', elektronisch papier met daarop een speciale laag die hetzelfde kan als een plat LCD-scherm: ''Je zou van het papier een blanco boek kunnen maken dat je laadt met een gewenste inhoud en wellicht met een gewenste opmaak (grote letters voor slechtzienden) om het vervolgens in de trein of in een hangmat te lezen.''
Als het Medialab de beloften waarmaakt, zou een dergelijke vinding speciale beeldschermtypografie overbodig maken.
1.
Beeldscherm van Philips volgend jaar oprolbaar
NRC Handelsblad, 25-11-2002, pagina 11
2.
Bolletjes versus kanaaltjes
Trouw, 19-10-2002, pagina 21
3.
Elektronisch papier knaagt aan macht drukpers
Trouw, 18-10-2002, pagina 1
4.
Elk beeldscherm straks oprolbaar
Het Parool, 02-05-2002, pagina 1
5.
Philips verandert van bedrijf in netwerk
Trouw, 28-03-2002, pagina 5
|
